آزاده نوری

سال ها پیش هنگام تحویل سال و زمانی که اعضای خانواده دور هم سر سفره هفت سین می نشستند تا سال تحویل شود، رادیو و بعدها تلویزیون ترانه هایی با موضوع سفره هفت سین پخش می کرد. بسیاری هنوز آن ترانه ها را با یاد دارند.

این ترانه ها که مایه اولیه آنها از ترانه های فولکلور تهران و غزل خوانی (ترانه های کوچه باغی) گرفته شده بود به همت اسماعیل مهرتاش آهنگساز و کارگردان تئاتر بازسازى و يا ساخته و توسط شاگردانش اجرا می شد.

این غزل خوانی ها عموما توسط کسانى که اصطلاحا به آنها داش مشتی یا کلاه مخملى می گفتند اجرا مى شد و به بیات تهران معروف بود.

کريم فکور، پرويز خطيبى، ابوالقاسم حالت و غلامرضا روحانی که از طنز پردازان معروف آن زمان بودند این ترانه ها را برای آهنگ هایی که مهرتاش می ساخت و با توجه به اصل غزل هایی که کلاه مخملى ها اجرا می کردند می سرودند.

شاگردان مهرتاش نیز آنها را در میان پرده های نمایش هایی که روی صحنه می رفت اجرا می کردند. مهرتاش اعتقاد داشت در این زمانه ترانه می تواند بهترین شکل ابراز نازضایتی ها باشد.

بعد از کودتاى بيست و هشتم مرداد کم کم اين بخش هاى انتقادى-فکاهى از کارهاى نمايشى حذف شد و بعدها با فوت مهرتاش فعالیت او در بازسازی ترانه های فولکلور هم تعطیل و به دست فراموشی سپرده شد. تا این که دو سال پیش یکی از شاگردانش محمد منتشری اقدام به ضبط ترانه های اسماعیل مهرتاش کرد.

اولین آلبومی که او از مجموعه کارهای استادش ارائه کرد هفت ترانه مربوط به سفره هفت سین بود. ترانه هایی که فروشندگان دوره گرد در کوچه می خواندند و سیب، سمنو و سبزه عید می فروختند. این ترانه ها برای اجرا در پيش پرده های نمایش ساخته شده بود.

اسماعیل مهرتاش سال ١٢٨٣ شمسی در تهران متولد شد. چون از کودکی صدای خوبی داشت، بعد از این که تحصیلات خود را در مدرسه دارالفنون به پایان رساند برای فراگیری تار نزددرویش خان رفت و از علینقی وزیری آهنگسازی را فرا گرفت.

جامعه باربد با اجرای نمایش های موزیکال نقش به سزایی در پیوند جامعه با موسیقی و همچنین هنر تئاتر داشت. از ترانه های اسماعيل مهرتاش می توان گل پونه نعنا پونه و هفت سین را نام برد.

برای نصب نرم افزار فلش اینجا را کلیک کنید

18/03/2008