۰۴ اکتبر ۲۰۱۱ - ۱۲ مهر ۱۳۹۰
این روزها اگر گذرتان به گالری آران در خیابان خردمند شمالی بیفتد نمایشگاهی دربارۀ جنگ میبینید که با نمایشگاههای متداول دربارۀ جنگ تفاوت زیادی دارد. نمایشگاه "مرثیهای برای بیگناهی" تنها صدای ایرانی ندارد، آثاری از یک هنرمند عراقی در کنار دو هنرمند ایرانی عرضه شده تا درد مشترکی را فریاد کنند و یاد قربانیان جنگ را چه ایرانی و چه عراقی گرامی بدارند. آثار این هنرمندان اگر چه به مناسبت روزهای آغاز جنگ عرضه شدهاند اما نگاهی ضد جنگ را دنبال میکنند.
هنرمند عراقی که نمایشش با عنوان "بانگ" در نمایشگاه عرضه شده، وفا بلال که در دانشگاه نیویورک هنر تدریس میکند چون نتوانسته بموقع ویزای ایران را دریافت کند، اثر او توسط حمید پورآذری کارگردان ایرانی و گروه ۸۰ نفرهاش اجرا شده و بلال از طریق اسکایپ بر چگونگی اجرا نظارت کرده است.
در این اجرا بازیگرانی با لباس سفید به نشانۀ کشتهشدگان بیگناه جنگ و بازیگرانی با لباس سیاه به نشانۀ بازماندگان، مجروحان، جانبازان و فراموششدگان جنگ با یقینهای به شک تبدیل شده، معصومیتهای از دست رفته و زندگیهایی که ناخواسته از هم پاشید، نقش آفرینی میکنند و فضایی متاثر کننده و اندوهبار به نمایش میگذارند. صورتهای اشک بارشان جای خالی کسانی را به رخ میکشد که دیگر نیستند.
هنرمند دیگری که با عکسهای مستندش در این نمایشگاه حضور دارد جاسم غضبان پور عکاس خوزستانی است که در تمام سالهای جنگ دوربین به دست به ثبت لحظهها پرداخته است، لحظههایی که روایتی متفاوت از جنگ دارند. با اینکه این مجموعه در حد فاصل عملیات بیتالمقدس و اوج جنگ عکاسی شده اما این بار خبری از خاکریزها و سلاحها و کشتههای جنگ نیست، او اسباب بازیهای سوخته در انبارهای گمرگ بندر خرمشهر، سینمایی که حالا جز پرده و صندلیهای سوخته و خاطراتش چیزی ندارد، کودکی که در قایق کوچکش در شط و در میان نخلهای سوخته سرش را گرم میکند، مبلی که بیصاحب در خیابان رها شده و درختهایی که بیخیال هرس شدن به وسط خیابان پیشروی میکنند، دوچرخۀ سوختهای که دیگر رکابهایش نمیگردد تا لذت دوچرخهسواری را به کودکی هدیه کند را به ثبت میرساند.
غضبان پور نخلهای سوخته را نمادی از جوانان خرمشهر میداند و با اشاره به حضور پررنگ کودکان در عکسهایش میگوید: "آنان که نسلهای آینده را تشکیل میدهند قربانیان فراموش شده جنگ هستند".
طراحیها و چیدمان بکتاش سارنگ در کنار نمایش وفا بلال و عکسهای جاسم غضبان پور نمایشگاه را کامل میکنند. هنرمند جوانی که در سالهای جنگ متولد شده و از وارثان رنج این جنگ است.
نازیلا نوبشری مدیر گالری آران و برگزار کنندۀ نمایشگاه آن را یادبودی برای انسانهای بیگناهی میداند که قربانی شدند و به همین دلیل عنوان نمایشگاه را مرثیهای برای بیگناهی گذاشته است.
این نمایشگاه تا روز ۱۷ مهرماه در گالری آران در تهران ادامه دارد. در گزارش چندرسانهای این صفحه صحنههایی از این نمایشگاه را همراه با توضیحات نازیلا نوبشری میبینیم.







نظر شما
کمی بعد از پایان جنگ در دانشکده ادبیات دانشگاه ملی درس می خواندم. گروه ادبیات عرب تعداد زیادی دانشجو داشت که از معاودین عراقی و بعضی نیز از اعضای مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق بودند و همگی دشمن صدام و حزب بعث. اینها تماما از طرف دولت ایران بورسیه شده بودند و خرج زندگی و تحصیلشان را دولت ما می داد ولی معتقد بودند که خوزستان جزیی از خاک عراق و یک منطقه عربی است و این موضوع مجادله هر روز آنها با همکلاسی های ایرانیشان بود.
ما با اینها چه مرثیه مشترکی داریم؟ کشور ایران در طول دویست سال گذشته به خاک هیچ کشوری حمله نکرده اما وقتی به او حمله می کنند، باید بجنگد. هرچند که جنگ چیز بسیار بدی است.
بابا اینها بیشتر به نظر می یومد اومدن دختر و پسرا دور هم باشند حالا چند تا عکس هم بگیرن. این چه نقدیه" یقینهای به شک تبدیل شده". اصلا به خونواده شهدا سر زدید که این حرفا رو می زنید؟ ظاهر بعضی از خانمها طوری که انگار تو خونه هستند. انگار نه انگار نامحرمی کنارشون هست. اینا حرف از چی می خواهن بزنند. دفاع مقدس؟ جمع کنید.
اتفاقا صحبت از جنگ نیست ، صحبت از دفاعه ، اونم از وطن، ارزش خون این همه جوون رو در حد یک مرثیه مشترک پایین آوردین...
آقابهمن!
بنگر که چه گفت ، ننگر که که گفت. صحبت مرثیه است و نفرت از خشونت و جنگ وآدم کشی و ویرانی. صحبت عرب و عجم نیست، صحبت خمینی و صدام نیست. شما خودت رو ناراحت نکن. یک نمایشه، تماشانکن!
سلام. جنگ. افتخاري براي عده اي و مرثيه اي براي بسياري....
سپاس فراوان از اين گزارش تلخ و زيبا
آخرین سنگر سکوتـــــه
حــق مـــــــا گرفتنـــــــــی نیست
آسمونشم بگیری این پرنده مردنی نیست!
آخرین سنگـــــــــــر سکوتــــــــــه
خیلی حرفــا گفتنی نیست
ای برادرای خونــی
این برادری تنـــــــــــــی نیست!
موج دستای من و تو، دست دریا رو گرفته
عکس تو با سرمه خون،چشم دنیـــــــا رو گرفتــه
ما کــــــه از آوار و ترکش، همـــــه را بــه جـــون خریدیـــــم
تــو بگــو همسنگـــــر من!
مـا تقاص چی رو میدیم؟!
این چه نمایشگاهیه؟ مرثیه مشترک!!!! معنا نداره. مرثیه جنگ ایران وعراق فقط برای ویرانی های ایران وکشته های ایرانی باید باشه عراقی های ادم کش بودند که شروع کردن خوزستانو میخاستن اروندو میخاستن کسی هم ازشون کشته شد خودشون عاملش بودن این اشتباهه که ایرانی بره نمایشگاه مشترک بر پا کنه با ما باید برای کشته های خودمون سوگواری کنیم وبرای اینکه سربازای اونارو تو خوزستان از بین بردیم همیشه به خودمون افتخار کنیم به نظرم اینطور نمایشگاه ها اگه بوی خیانت نده از نادانیه محضه بد نیست تو خیابونامون عکس شهدا رو یه نگاه کنیم.
صورتهای اشک بارشان جای خالی کسانی را به رخ میکشد که دیگر نیستند....
براي من به عنوان خوزستاني يادآور تلخي و رنج بود. جامع و كامل به قلم آورديد و به تصوير كشيديد. سپاس از زحمتتون.