Jadid Online
جدید آنلاین
درباره ما تماس با ما Contact us About us
کهن‌ترین یادگار آسیای میانه
اسفندیار آدینه

مجتمع باستانی سـَرَزم در شمال تاجیکستان، نخستین میراث فرهنگی این کشور است که به فهرست میراث جهانی بنیاد علمی، آموزشی و فرهنگی سازمان ملل، یونسکو، شامل شده‌است. در گذشته جشن نوروز و موسیقی ملی "شش‌مقام" وارد فهرست میراث فرهنگی غیرملموس یونسکو شده بودند.

در کنار مجتمع باستانی سرزم، تاجیکستان پارک ملی خود در کوهستان پامیر در بدخشان را به عنوان یک مکان دست‌نخوردۀ طبیعی به فهرست میراث جهانی یونسکو پیشنهاد کرده بود، ولی این پیشنهاد پذیرفته نشد.

مجتمع باستانی سرزم که در ۱۵ کیلومتری غرب شهر پنجکنت (پنجکت) و در ۴۵ کیلومتری شرق شهر سمرقند واقع است، در پائیز سال ۱۹۷۶ کشف شد. نخست، مردی محلی با نام "عاشورعلی تَیلانف" در این جا تبرچه‌ای پیدا کرد و سپس باستان‌شناسان به حفریات پرداختند.

از سال ۱۹۷۶ تا سال ۱۹۹۷ باستان‌شناس عبدالله‌جان اسحاقف ریاست هیئت باستان‌شناسان در سرزم را به عهده داشت و از آن زمان تا کنون عبدالرئوف رزاقف این کار را انجام می‌دهد.

پژوهش‌ها در سرزم توسط باستان‌شناسان از تاجیکستان، روسیه، فرانسه و آمریکا انجام شده و در این جا در چند مکان یادگاری‌های گوناگون از دوره‌های مختلف کشف شده‌اند.

میدان این مجتمع باستانی تقریباً ۱۳۰ هکتار را تشکیل می‌دهد. باستان‌شناسان می‌گویند که این مجتمع باستانی ۵.۵ هزار سال قدمت دارد و به دوران عصر نو سنگی متعلق است.

آنها چهار دوره سکونت مردم در این مکان باستانی را مشخص کرده‌اند: از ۳۵۰۰ تا ۳۲۰۰ پیش از میلاد، ۳۲۰۰ تا ۲۹۰۰، ۲۹۰۰ تا ۲۷۰۰ و ۲۷۰۰ تا ۲۰۰۰ پیش از میلاد.

در این جا باستان‌شناسان در کنار اشیای مختلف باستانی، مانند سفال‌پاره‌ها، استخوان‌های جانوران و غیره، بناهای مسکونی و اداری و معابدی را نیز پیدا کرده‌اند که نشان از تمدنی قدیمی دارند.

به گفتۀ باستان‌شناس عبدالرئوف رزاقف، اشیایی در سرزم یافت شده که "وارداتی" است و نشان می‌دهد که مردم این جا در پنج و نیم هزار سال پیش با قبایل و مردمان ساکن سرزمین‌های امروزۀ ایران و افغانستان و قفقاز و شمال هندوستان روابط بازرگانی داشته‌اند.

وی می‌گوید، دین و آیین مردم سرزم در گذشته‌های دور مهرپرستی بوده و به تدریج آنها به آیین زرتشت که دین ایرانیان باستان به شمار می‌آید، گرویده‌اند. دلیل این ادعا نشانه‌هایی از یک آتشکدۀ باستانی است که که در این محل کشف شده‌است.

افزون بر اینها، سرزم یکی از قدیمی‌ترین یادگارها در آسیای میانه به شمار می‌رود و به گفتۀ باستان‌شناسان، در این جا کهن‌ترین آثار مربوط به کشاورزی در منطقه یافت شده‌است.

همچنین، به گفتۀ آقای رزاقف، سرزم در هزارۀ چهارم پیش از میلاد از مهم‌ترین مرکزهای استخراج معادن در آسیای میانه بوده، یعنی مردم در آن زمان از معادن موجود در کوهستان زرافشان، در شمال تاجیکستان، استفاده می‌کرده‌اند.

آثار یافت‌شده در سرزم حالا در آثارخانه‌ای در نزدیکی این محل و در آثارخانه‌ای در شهر پنجکت و همچنین در آثارخانۀ ملی تاجیکستان در شهر دوشنبه نگهداری می‌شوند. دولت تاجیکستان در سال‌های گذشته برای ساختن سقف‌هایی بر بالای اماکن کاوش‌شده در سرزم مبلغ یک میلیون و ۸۰۰ هزار سامانی معادل بیش از ۴۰۰ هزار دلار اختصاص داده‌است.

حالا باستان‌شناسان امیدوارند که با ثبت جهانی سرزم مبالغ بیشتری برای انجام کاوش‌های باستان‌شناختی و حفظ و نگهداری میراث یافت‌شده در این مکان دارای اهمیت زیاد تاریخی و فرهنگی اختصاص یابد.

Flash برای نصب نرم افزار فلش اینجا را کلیک کنید.


 به صفحه فیسبوک جدیدآنلاین بپیوندید

ارسال مطلب

نظر شما

در صورت تمایل نام خود را بنویسید
در صورت تمايل نشانى ايميل خود را بنويسيد. نظر شما پس از ويرايش منتشر خواهد شد.
Image CAPTCHA
لطفا كد بالا را وارد كنيد. استفاده از این کد براى جلوگيرى از دريافت ايميل هاى گروهى است.
- شريف، 2010/08/28
در فارسی آسيای ميانه بسياری از مشتقات عربی کاربرد ندارند و تنها يک کلمه از سلسله کلمات مرتبط به کار می رود و اين موضوع شامل حال "مشمول" هم می شود و نمی توان آن را "قاطی کردن" دو مفهوم يا کاربرد غلط يکی از آنها دانست. حافظ شيرازی هم گفته است:
تعظيم تو بر جان و خرد واجب و لازم
انعام تو بر کون و مکان فايض و شامل
- یک کاربر، 2010/08/26
به دوست گرامی عبدالخالق: در ایران هم بعضی‌ها گاهی جای «شامل» و «مشمول» را قاطی می کنند، اما در هر حال اشتباه، اشتباه است - چه در ایران، چه در تاجیکستان. شاید بهتر آن باشد که که هر دو ملت پارسی زبان بازگردند به ریشه های خودشان، به زبان فردوسی.
- عبدالخالق، 2010/08/25
ایراد محترم لطیف پور شاید در ایران بجا باشد. اما در تاجیکستان اصطلاح شامل شدن رایج است.
- لطیف‌پور، 2010/08/23
سلام به گردانندگان سایت بسیار خوب جدید آنلاین. از گزارش‌های مصور شما خیلی استفاده می کنم و لذت می برم. شما معمولاً درویرایش متن‌ها خیلی دقت و سلیقه به خرج می دهید که همین از جاذبه های سایت شماست. اما در گزارش فوق، در همان جملات اولیه دچار لغزش شده اید. از سر دوست داشتن و دلسوزی عرض می کنم: مجتمع باستانی سـَرَزم در شمال تاجیکستان، نخستین میراث فرهنگی این کشور است که به فهرست میراث جهانی بنیاد علمی، آموزشی و فرهنگی سازمان ملل، یونسکو، شامل شده‌است!!! مقصودم فعل آخر جمله است: شامل شده است، یعنی چه؟ می شد نوشت «در این فهرست جای گرفته، یا فوقش (البته قشنگ نیست) مشمول آن فهرست شده است.
با مهر
Home | About us | Contact us
Copyright © 2017 JadidOnline.com. All Rights Reserved.
نقل مطالب با ذكر منبع آزاد است. تمام حقوق سايت براى جديدآنلاين محفوظ است.