Jadid Online
جدید آنلاین
درباره ما تماس با ما Contact us About us
چکن، نشانه هویت

چکن، نشانه هويت
صفرعلی میرزا
 

در برخی از فروشگاه های معروف غرب می توان لباس هایی را دید که طرح های آنها به نقش و نگار پارچه های تاجیکی ای به مانند اطلس شباهت دارد، با همان گل های رنگین و ابریشم خط خطی. اطلس معروف ترین پارچه رایج در در آسیای میانه و به ویژه تاجیکستان است، اما مسلما تنها پارچه آن نیست.

پیرهن های چکن تاجیکی با گلدوزی یا کشیده دوزی های رنگین بر خلاف اطلس که در کارخانه های نساجی تولید می شود، غالبا محصول زحمت زنان در خانه است.

چکن یا گلدوزی را در همه مناطق تاجیکستان می توان دید، اما هر کدام از آنها نقش و نگار و آب و رنگ خاص خود را دارد.

رنگین ترین آنها چکن منطقه کولاب در جنوب تاجیکستان است که بیشتر جلب توجه می کند. معمولا برای زمینه طرح های چکن از پارچه یکرنگ سفید، صورتی، سبز، آبی یا سرخ استفاده می کنند. رنگ نخ گلدوزی با توجه به رنگ زمینه آن انتخاب می شود.

رشته هایی که برای گل دوزی استفاده می شود، معمولا رنگ های زرد و سفید، رنگ های پرتو خورشید را دارد.

مردم شناسان با اشاره به نقش و طرح هایی که روی چکن است، آن را به قرن های پیش از میلاد مربوط می دانند و گل هایی که با نام "کاسه" معروف است و شکل خورشید دارد، را دلیل مهرپرستی مردم در دوران باستان می دانند.

گلی که دور دامن یا کلاه مردان دوخته می شود نیز یک طرح باستانی است و رمز خورشید دانسته می شود.

تک تک گل های چکن نماد چیزی است و مضمون خاص و نام خود را دارد. نقشی که در چکن های امروزی دیده می شود، سال ها پیش هم در گل دوزی ها دیده می شد. با وجود روی کار آوردن نقش و نگارهای تازه در چکن، چادر عروسی و پیراهن عروس نقش و نگار قدیمی خود را حفظ کرده است. 

با این که گفته می شود برخی از طرح های چکن طی هزارها سال بی تغییر مانده اند، در عین حال انواع تازه ای از پیراهن چکن دیده می شود که با سلیقه لباس پوشی مدرن تهیه شده است. دوزندگان شکل دوخت پیراهن را تغییر داده اند، ولی رمزهای خورشیدی و نقش و نگار چکن همان است که بود.

دختران تاجیک در جنوب کشور پیش مادر و خواهران خود از سن ۱۰-۱۲ سالگی آموزش چکن دوزی می بینند و در پارچه هایی به اندازه دستمال نقش های مختلف را گلدوزی می کنند تا بعدا در تهیه جهیزیه عروسی سهم بگیرند.

در بسیاری از مناطق تاجیکستان دختری که به سن بلوغ می رسد، با دست خود برای عروسی اش چادر دیواری (پرده حجله)، پیراهن چکن، چادر و روکش بالشت می دوزند.

دوختن چادر دیواری که حدود سه متر و بعدا در گوشه اى از اتاق به شکل پرده حجله آویزان می شود، بیش از یک سال به درازا می کشد. و اگر خواستگار دختر زودتر از راه برسد و لباس چکن عروس آماده نباشد، همسایه ها و نزدیکان دست به دست هم می دهند و طی چند روز همه دوختنی ها را می دوزند.

پیراهن چکن اکنون از محبوب ترین پوشش های ملی زنان تاجیک است و به ویژه در جشن های ملی آن را بیشتر می توان دید. در منطقه کولاب در روزهای نوروز، جوانان با کلاه های گرد چکن (تاقی گلدوزی) و دختران با پیرهن های چکن به جشنگاه می روند.

 Flash برای نصب نرم افزار فلش اینجا را کلیک کنید


 به صفحه فیسبوک جدیدآنلاین بپیوندید

ارسال مطلب

نظر شما

در صورت تمایل نام خود را بنویسید
در صورت تمايل نشانى ايميل خود را بنويسيد. نظر شما پس از ويرايش منتشر خواهد شد.
Image CAPTCHA
لطفا كد بالا را وارد كنيد. استفاده از این کد براى جلوگيرى از دريافت ايميل هاى گروهى است.
- زهرا، 2011/03/30
سلام. مطالب بسیار زیبا بود.من دانشجوی رشته طراحی لباس هستم وموضوع پایان نامه من درمورد پوشاک تاجیکستان است. لطفا در صورت امکان مرا راهنمایی کنید و اگر میتوانید مطالبی در مورد لباس خجند، پامیر بدخشان ویا هرجای تاجیکستان برای من ایمیل کنید.متشکرم.
- یک کاربر، 2008/09/19
"دوستدار صنايع دستی" گرامی. منظورتان از عبارت زير چيست؟

"نمونه ای از سوزن دوزی های مردم تاجیکستان به عنوان قومی از ترکمن"

شايد منظورتان "قومی از ايرانيان" باشد و اشتباهن "ترکمن" نوشته ايد؟
- دوستدار صنایع دستی، 2008/09/04
با سلام و خسته نباشید
دانشجوی ارشد صنایع دستی هستم و از مقاله تان بسیار لذت بردم. از آن جا که پایان نامه ام در مورد نقوش هنرهای مردم ترکمن به خصوص زیورآلات آن هاست . با اجازه شما در بخش گلدوزی و سوزن دوزی مردم ترکمن به عنوان نمونه ای از سوزن دوزی های مردم تاجیکستان به عنوان قومی از ترکمن این قسمت را استفاده می کنم. با کار محققانی مثل شماست که نقوش فراموش نشده و اسامی آن ها همیشه باقی می مانند. اگر این تحقیقات ادامه یابند می توان به دایره المعارفی از نقوش هنرهای مردم ترکمن چه در ایران و در آسیای میانه و ... دست یافت که مرجعی ارزشمند محسوب می شود.
مطالعات ریشه ای و ارتباط نقوش با اسطوره ها و افسانه ها و نظرقربانی ها و نقوش انتزاعی و محیط زندگی ایشان و گیاهان و جانوران اطراف ایشان الگوهای خوبی برای نقوش آن ها بوده اند که از جمله مسائلی است که باید در بحث ها مد نظر داشت. تحقیقات میدانی بسیار کمک می کند. باشد که به نتایج بهتر در این زمینه دست یابیم. در زمینه قالی و قالیچه هایشان کارهای زیادی شده و به خصوص در مورد نقوش آن ها و اصطلاحات رایج ایشان ولی در مورد سوزن دوزی این مردم و هنرهای دیگر ایشان این اولین متنی است که در اینترنت می بینم باشد که کارهای دیگری از این چنین را شاهد باشیم و از هنرهای دستی بیشتر از همیشه لذت بریم و با نگاهی کارشناسانه و زیبایی شناسانه به این مسائل پردازیم. دوستدار هنرهای دستی موفق باشید
- یک کاربر، 2008/07/05
آقاي صفرعلي ميرزا اين مطالب طرفدار نداره و ارزش خواندن نداره
و با اين مطالبتون فقط وقت مردم را می گیريد. چند تا مطلب جديد بنويس
كه ارزش خواندن داشته باشه .
Home | About us | Contact us
Copyright © 2017 JadidOnline.com. All Rights Reserved.
نقل مطالب با ذكر منبع آزاد است. تمام حقوق سايت براى جديدآنلاين محفوظ است.