گنبد شمالی (گنبد تاج‌الملک/خاگی)
؛ گنبد شمالی را گنبد تاج‌الملک می‌خوانند، چون بانی آن «تاج‌الملک، ابوالغنایم شیرازی» از دیوانسالاران دولت سلجوقی و رقیب سرسخت خواجه نظام‌الملک توسی بود؛ و گنبد خاگی نامیده‌اند، چون قوس زیرین آن شبیه تخم مرغ (خاگینه) است. گنبد شمالی که در سال ۱۰۸۸میلادی (۴۸۱ه.ق) بنا شده، از گنبد خواجه نظام‌الملک کوچک‌تر است اما از نظر تناسبات و ظرایف معماری بر آن برتری دارد. این گنبد، کارکرد عبادی نداشته و به همین علت فاقد محراب است. شاید که محل توقف شاه و همراهان او پیش از ورود به مسجد بوده است.

عکس: حمیدرضا حسینی