Jadid Online
جدید آنلاین
درباره ما تماس با ما Contact us About us
ای جان من اسیرت
قمر احرار

اگر در جستجوگر "گوگل" نام "بای‌محمد نیازف" را به خط سیریلیک جستجو کنید، به‌ناگزیر مطالبی حاصل جستجویتان خواهد بود که همگی مربوط به "تهمینه نیازوا"، برندۀ مسابقۀ موسیقی پاپ کشورهای شوروی پیشین در سال ۲۰۰۸ است. تهمینه نیازوا اکنون هم از خوانندگان مطرح موسیقی غربی در تاجیکستان است و ترانه‌های او به زبان‌های فارسی و روسی و انگلیسی در کوچه و خیابان‌های تاجیکستان مدام پخش می‌شود.

اما دلیل این تصادف گوگلی، نسبت تهمینه با "بای‌محمد نیازف" است که از سرآمدان موسیقی کلاسیک تاجیک در سدۀ بیستم میلادی بود. تهمینه نوۀ پسری "بای‌محمد نیازف" است. بای‌محمد  که در سال ۱۹۲۷ به دنیا آمد و هشتاد و دو سال زیست، خدمتی برای موسیقی تاجیکستان کرده‌است که شاید در هیچ نوع مسابقۀ موسیقی نتوان آن را ارج‌گذاری کرد. وی ضمن نت‌نگاری موسیقی سنتی تاجیک موسوم به "شش‌مقام" آهنگ‌هایی از خود به‌جای گذاشت که به نمونه‌های اصیل موسیقی سنتی تبدیل شد و در نبرد کشورهای همسایۀ تاجیکستان و ازبکستان بر سر وراثت "شش‌مقام" نقش کلیدی داشت.

صدا
ترانه "بت نازنین" با صدای تهمینه نیازوا، نوۀ بای محمد نیازف
بسیاری از موسیقی‌دانان تاجیکستان بر آنند که موسیقی سنتی این کشور را باید از تأثیر موسیقی ترکی و مغولی پالود. به ویژه لرزش‌های آوایی برخی از خوانندگان شش‌مقام بناچار شنونده را به جهان موسیقایی چینی و مغولی می‌کشانند. و با توجه به تاریخ سرزمین آسیای میانه چنین لرزش‌ها و تابش‌هایی از موسیقی بومی این خطه بعید نیست. اما بای‌محمد نیازف با پافشاری به اصالت تاجیکی موسیقی "شش‌مقام" که از نام آن هم برمی‌آید، در طول زندگی هنری خود با بیش از ۲۰۰ سرود و ترانه‌ای که خوانده و ضبط کرده‌است، تلاش کرد اصالت تاجیکی آنها را به ثبوت برساند. حاصل کاراو این بود که موسیقی‌دانانی چون "لاله طالس" موسیقی سنتی بای‌محمد نیازف را از شش‌مقام متداول در منطقۀ آسیای میانه مجزا دانستند و انگاشتند که نیازف با تکیه به ریشه‌های این نوع موسیقی آواز می‌خواند.

اجرای منحصربه‌فرد بای‌محمد نیازف باعث شد که او را به تالارهای باشکوه مسکو و لنین‌گراد (سن پترزبورگ) و سپس افغانستان فراخوانند و شاهد اجرای آفریده‌هایی باشند که به قول نیازف، از دل تاریخ برمی‌آمد و سراپا تاجیکی بود و به گوش شنوندگانش نامأنوس، اما دل‌نشین.

صدا
ترانه "ای جان من اسیرت" با اجرای بای محمد نیازف
بای‌محمد نیازف در مکانی روستایی در شمال تاجیکستان زندگی می‌کرد و در خلوت خود تازه‌هایی را وارد موسیقی کهن تاجیکی می‌کرد. وی در یکی از آخرین گفتگوهایش با بی‌بی‌سی فارسی تاریخ ایجاد یکی از بارزترین آفریده‌هایش در دهۀ ۱۹۵۰ میلادی را چنین تعریف می‌کند: "کتابی را از غزلیات "مُشفِقی" می‌خواندم و چند شعر را خواندم و خوابم برد. صبح زود داس در دست به درو علف رفتم و همان شعر را زمزمه می‌کردم و دریافتم که موسیقی مناسبی برای این شعر پیدا شد. داس را دور انداختم و دویدم سوی خانه و دستگاه ضبط را روشن کردم و ربابم را برداشتم و ترانۀ "ای جان من اسیرَت" را خواندم. چند روز بعد در تئاتر پوشکین شهر خجند این ترانه را اجرا کردم و شنونده‌ها پسندیدند. بعد از آن بود که ترانه را برای رادیو تاجیکستان ضبط کردم که هنوز هم پخش می‌شود".

می‌گویند که "احمد ظاهر"، پرآوازه‌ترین آوازخوان افغانستان، این آهنگ را بار نخست از طریق رادیو برون‌مرزی تاجیکستان با آواز بای‌محمد نیازف شندیده و به آن دل باخته بود. و سپس با دستکاری در موسیقی آن "ای جان من اسیرت" به یکی از محبوب‌ترین ترانه‌های احمد ظاهر تبدیل شد.

سیر تاریخی این غزل "مشفقی" ادامه داشت و تا به پایان سدۀ بیستم رسید و مبارک‌شاه میرزاشاه، از آوازخوانان محبوب موسیقی مردمی تاجیکستان، آن را با دست‌کاری جزئی تبدیل به آهنگی مدرن کرد و بازخواند. امروزه ریشه و اصالت موسیقایی این ترانه فراموش شده، اما "ای جان من اسیرَت" در تاجیکستان و افغانستان همچنان از ترانه‌های محبوب است.

"بای‌محمد نیازف" از خود شاگردان بنامی به جا گذاشته‌است که عنوان‌‌های رسمی به‌مراتب برتر از او دریافت کرده‌اند و شناخته‌شده‌ترند؛ به مانند "جوره‌بیک مراد"، هنرمند مردمی اتحاد شوروی و "مستانه ایرگــَشوا"، هنرمند ممتاز تاجیکستان، که هر دو از معروف‌ترین آوازخوانان تاجیکستانند. اما در مراسم یادبود او در سال ۲۰۰۹ پیدا بود که یاد و نام استاد در دل و ذهن شاگردان نام‌آورش جاودانه زنده است.

در گزارش مصور این صفحه مروری داریم بر زندگی سازندۀ این آهنگ جاودانه، زنده‌یاد بای‌محمد نیازف.

Flash برای نصب نرم افزار فلش اینجا را کلیک کنيد.


 به صفحه فیسبوک جدیدآنلاین بپیوندید

ارسال مطلب

نظر شما

در صورت تمایل نام خود را بنویسید
در صورت تمايل نشانى ايميل خود را بنويسيد. نظر شما پس از ويرايش منتشر خواهد شد.
Image CAPTCHA
لطفا كد بالا را وارد كنيد. استفاده از این کد براى جلوگيرى از دريافت ايميل هاى گروهى است.
- عظیم نعیمی، 2013/05/31
با درود بر شما. بسیار تشکر از ارائه این مطالب. بسیار زیر تاثیر آن رفتم. اشک به چشمم نشست دوش چو آواز استاد را شنیدم مخصوصا: تو می روی خرامان ...من با دو چشم گریان ...را که شنیدم اشک ریختم. بسیار زیباست. سپاسگزارم
- محمودی، 2013/01/15
سلام برشما، در سال هایی که در تاجیکستان بودم یک جملۀ امام علی رحمان رییس جمهور این کشور برایم جالب و دوست داشتنی بود. او برای تشکر همیشه از واژۀ «یک جهان تشکر» استفاده می کرد و احساس می کنم که این واژه چقدر می تواند برای قدردانی از زحمات شما، یاری رسان من باشد . یک جهان تشکر از لطف شما و یک جهان سلام بر مردم دوست داشتنی و هنرمندان با صفای تاجیک و تاجیکستانی ...
- یک کاربر، 2012/03/20
سپاس از شما، بسیار زیبا و دلنشین است.
- یک کاربر، 2012/03/19
ترانه ی بت نازنین، عزیزی را به یاد من می آورد که مدتی است از او دورم. با گوش دادن به این ترانه به رخش او نگاه می کنم و اشک می ریزم. خیلی سخته دل تنگ قاصدک بودن در جاده ای که هیچ بادی نمی وزد. یادش گرامی. فرناز
- یک کاربر، 2011/11/15
سپاس از کوششهای ارزشمندتان. کار شما پشتیبانی بسیار گرانبهایی از هنر و هنرمندان راستین است. درود بر همۀ هنرمندان نیک منش آریا بوم. کامیاب و سربلند باشید.
پرویز
- عبدالقادر جامی، 2011/08/03
چه آواز چه متن شعر بسیار زیبا و دلنشین و فوق العاذه است. من بارها وبارها به این صفحه برای شنیدن این آواز مراجعه کردم. این صدا مرا به گذشته های دوری میبرد که در آن تاجیکستان عزیز جزئی از ایران بود. صدای قرنی و آواز خانم تهمینه آسمانی است. از شنیدن آن سیر نمیشوم.
- یک کاربر، 2011/06/08
کار جدی و خوبی در باره تاجیکستان نشر کردید. زنده باشید.
- یک کاربر، 2011/06/07
نغز و دنلشین! آفرین بر بای محمد عزیز. در مورد زدون لرزش های چینی و مغولی از آهنگ های تاجیکی سخت به جا گفته شده است. باید چنین شود. در عین حال تمنا می رود تا از تاثیر زبان روسی نیز کاسته شود. به ویژه در تلفط "ل" که با همان ثقلت روسی اش در زبان همزبانان تاحیک مان وجود دارد.
Home | About us | Contact us
Copyright © 2017 JadidOnline.com. All Rights Reserved.
نقل مطالب با ذكر منبع آزاد است. تمام حقوق سايت براى جديدآنلاين محفوظ است.