Jadid Online
جدید آنلاین
درباره ما تماس با ما Contact us About us
میراث روستائى
حمیدرضا حسینی

زلزله خرداد ماه ١٣٦٩ خورشیدى در رودبار و منجیل استان گیلان، با همه مصایبى که به بار آورد، یک فرزند فرخنده داشت: موزه روستایى گیلان.

پس از زمین لرزه، روند تخریب بناهاى سنتى گیلان شدت یافت و آن چه تحت نام پرطمطراق "توسعه" انجام مى گرفت، واپسین نشانه هاى فرهنگ و معمارى گیلان را در معرض زوال قرار داد. در این اوضاع و احوال، فکر بنیاد موزه روستایى گیلان و گردآوردن یادگارهاى گذشته در آن نضج گرفت و جدى شد.

گرچه تا آن زمان، موزه روستایى در ایران نه ساخته و نه چندان شناخته شده بود، اما در اروپا پیشینه اى دیرینه داشت. سوئد نخستین کشورى بود که حدود صدسال پیش نخستین موزه هاى روستایى را برپا کرد. پس از جنگ جهانى دوم، سایر کشورهاى اروپایى نیز با تماشاى زوال یادگارهاى روستایى خود، راه این کشور را در پیش گرفتند و موزه هاى مشابهى را بنیان نهادند.

دکتر "محمود طالقانى" استاد دانشگاه تهران که سال هاى زیادى را در فرانسه به تحصیل و تحقیق و تدریس جامعه شناسى گذرانده بود، با این تجربه از نزدیک آشنا بود و مقام هاى محلى گیلان را به برپایى موزه روستایى تشویق کرد.

گرچه ایده او از همان ابتدا پذیرفته شد، اما تا راه اندازى موزه راهى دور و دراز در پیش بود. ابتدا چندى جابجایى مدیران و پیچ و خم هاى ادارى کار را به کندى کشاند و سپس، تحقیق درباره وجوه فرهنگ و معمارى گیلان و نمودهاى مردم شناختى آن به طول انجامید.

پس از مطالعات دامنه دار، روشن شد که گیلان را مى توان به ۹ حوزه فرهنگى تقسیم کرد. به گفته آقاى طالقانى  گیلان شمال و جنوب ندارد. شرق و غرب دارد. سفید رود چون خطى میان شرق و غرب، این سرزمین را به سه بخش شرقى و غربى و مرکزى تقسیم کرده است و چون در هر بخش، جلگه و کوه و کوهپایه مقتضیات خاصى را براى زندگى رقم زده اند، ۹ حوزه فرهنگى را مى توان از یکدیگر تشخیص داد؛ ۹ حوزه اى که در آن  گیلک و طالش و گالش و ترک و کرد کنار هم روزگار مى گذرانند و تنوع فرهنگى خلاقانه اى را به نمایش مى گذارند.

تصمیم گرفته شد که موزه روستایى گیلان در ۹ مرحله سامان بگیرد و هر مرحله به یکى از این حوزه هاى فرهنگى اختصاص داده شود. وقتى تکلیف معلوم شد، گردآورى اسناد فرهنگى در دستور کار قرار گرفت. این اسناد گاه یک آفتابه لگن قدیمى و لباسى متعلق به مادربزرگ بود و گاه خانه اى روستایى با ۲۲ متر ارتفاع!

وقتى دست اندرکاران موزه، روستاهاى گیلان را یک به یک زیر پا نهادند و خانه هاى قدیمى و ارزشمند را نشان کردند، تازه به دنبال آموختن فن واچینى و دوباره چینى بناهاى قدیمى رفتند. آن گاه تجربه اى را که از اروپا گرفته بودند، به قول طالقانى "ابتدا ایرانى و سپس گیلانى" کردند و به کار بستند.

خانه ها از کیلومترها آن سوتر به محل موزه که زمینى به وسعت ۲۶۰ هکتار در جنگل هاى سراوان (۱۸ کیلومترى جاده رشت – تهران) بود، منتقل شدند و به مثابه برگه هاى هویت و افتخار میان شاخ و برگ درختان جنگل جا گرفتند. اما خانه و روستا بى آدم ها چه محلى از اعراب دارد؟

پس موزه به گونه اى طراحى شد که خانه هاى سنتى پذیراى اسباب و ابزار سنتى باشند و آدم ها لباس هاى اجدادى را به تن کنند و فضا را مثل روزگار اجدادى سر و صورت دهند؛ شیوه پدران خود در کشاورزى و باغدارى و دامدارى و نوغاندارى و خوردن و پوشیدن و راه رفتن و بازى کردن و جشن گرفتن و... را نمایش دهند و خلاصه چنان کنند که آمدن به موزه روستایى قدم گذاردن از جایى به جاى دیگر نباشد، سفر از روزگارى به روزگار دیگر باشد.

سرانجام نوزادى که نطفه اش روز بعد از زلزله بسته شده بود، در اردیبهشت سال ۱۳۸۵ خورشیدى، متولد شد و فاز اول موزه روستایى گیلان با ۶ مجموعه مسکونى شامل ۲۷ سازه مربوط به حوزه فرهنگى و معمارى جلگه شرقى سفید رود پا به عرصه وجود نهاد.

فاز دوم با ۴ مجموعه مسکونى شامل ۱۴ سازه از حوزه جلگه مرکزى در فروردین ۱۳۸۷ راه اندازى شد و امید مى رود که  تا چند سال دیگر همه فازها به بهره بردارى برسند.

پروژه موزه روستایى گیلان توسط  سازمان میراث فرهنگى، صنایع دستى و گردشگرى ایران، با همکارى استاندارى گیلان و دانشگاه تهران، با مشاوره مؤسساتى از چند دانشگاه اروپایى، زیر نظر سازمان علمى، فرهنگى و تربیتى ملل متحد (یونسکو) در حال انجام است.

 Flash برای نصب نرم افزار فلش اینجا را کلیک کنید


ارسال مطلب

نظر شما

در صورت تمایل نام خود را بنویسید
در صورت تمايل نشانى ايميل خود را بنويسيد. نظر شما پس از ويرايش منتشر خواهد شد.
Image CAPTCHA
لطفا كد بالا را وارد كنيد. استفاده از این کد براى جلوگيرى از دريافت ايميل هاى گروهى است.
- مسعود رسا، 2008/12/07
بسیار عالی بود!!
- مرداويج، 2008/12/03
گزارش بسیار زیبایی بود از درست کننده رُخشاره و هم از بنیانگذار و مجری و کارشناس مردم شناسی و راهنما سپاسگزاریم که همگی با هم این گزارش زيبا را پدید آوردند من مدت 35 سال است که ار ميهن دورم باید بگویم با ديدن اين رُخشار چشمانم پر از اشک شد دست همگی شما درد نکند
شيمه بلا اوشان سر
مرداویج
- فرانک، 2008/11/26
آقای حسینی
اگه دونیا بداره صد تا خوبی
همه خوبی ایجا داره می گیلان
- بیژن باوند، 2008/11/20
یاران گـرانـقـدر و ارجمنـد ،درود
در خارج از ایران زندگی میکنم و با دیدن این فیلم کوتاه ، تمام خاطرات زیبا وآرامش بخش کودکی دیگر بار زنده شد.خسته نباشید .سیمای مهربان وشانه های پر توان شما را می بوسم. با آرمان تندرستی وسرفرازی همۀ شما مهـربانان. بدرود
- بهزاد میرعابدینی، 2008/11/20
گزارش خیلی خوبی بود. من حداقل سالی 20 بار به شمال می روم، ولی تا حالا جایی به این زیبایی ندیده بودم. از جدید آنلاین به خاطر این جور گزارش ها بی نهایت سپاسگزارم.
- sina، 2008/11/20
متاسفانه برای حفظ نمونه های موجود این بناها در روستاهای گیلان اقدامی نمی شود و این موزه ها برای این که تهرانی ها بیایند و در کنار آنها عکس بگیرند ساخته می شوند.
- یک کاربر، 2008/11/19
دلم خیلی تنگ شد با دیدن و شنیدن این.
دلتان مثل گیلان همیشه سبز باد.
- ثمانه قدرخان، 2008/11/18
با خسته نباشید آغاز می کنم . در دولت سید محمدخاتمی در سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور (که زیر نظر وزارت کشور شکل گرفته بود) توجه خاصی به روستا ها و تاریخ مکتوب و غیرمکتوب آنها شد. دکتر نوذرپور که فعالیت های بسیاری در این سازمان انجام داد تلاش بسیار کرد تا هویت رفته روستاهای ایران بازگردد.
ساماندهی امور دهیاری ها برنامه ریزی شد و تمام امور مربوط به آنها مدنظر قرار گرفت. مثل ساماندهی غسالخانه ها، گورستان ها و شوراهای روستا و برگزاری انتخابات به موقع بخشداری ها.
بخشداری ها و دهیاری ها در دوران مدیریت وی پا گرفتند.در همان دوران به دنبال موزه روستاها بود و حتی برخی روستاهای نقاط کویری را برای طرح"پایلوت" انتخاب کرده بود. نمی دانم اجرایی شدن این موزه چه میزان برگرفته از آن طرح در سال 1382 و 83 است. ولی هرچه هست پروژه بسیار خوبی است. به ویژه برای مردم گیلان که بی اغراق فرهنگی غنی دارند ولی متاسفانه به آنها توجه در خور نشده است.
- یک کاربر، 2008/11/18
خیلی خیلی قشنگ بود ولی حیف که همه چیز تبدیل به موزه شده.
آقای حسینی عزیز به عنوان یک گیلانی از شما خیلی ممنونم کلی کیف کردم.
آقا تی قوربان
Home | About us | Contact us
Copyright © 2014 JadidOnline.com. All Rights Reserved.
نقل مطالب با ذكر منبع آزاد است. تمام حقوق سايت براى جديدآنلاين محفوظ است.