Jadid Online
جدید آنلاین
درباره ما تماس با ما Contact us About us
خرابات ویران کابل
عبدالحی سحر

برای آنهايی که از خرابات کابل و گذشته هایش خاطراتی دارند، دیدن خرابات امروز حادثه‌ای است دردناک. چرا که از جایگاه مردمان افتاده و آزاده ای که  به رندی و دگر اندیشی خو گرفته بودند و از راه هنر و درویشی می زیستند، اثری نمانده و بسیاری از خراباتیان پیشین وقتی که به آنجا بر می گردند، حتا دل گم گشته خود را نمی توانند در آن باز جویند.

گفته می‌شود سده‌ها پیش از این که خرابات کابل، جایگاه رامش‌گران شود، محل اقامت عارف بزرگی با نام خواجه خردک مکی بوده که مزار او در صحن خانقاهش هنوز در میان ویرانه‌های خرابات وجود دارد. این آثار تاریخی طی جنگ‌های دو دهۀ اخیر آسیب فراوان دیده‌است. مسجد و خانقاه خواجه خردک مکی در کوی خرابات یادگارهایی از نام پیشین این محله است.  اما با روی آوردن هنرمندان به سوی آن، خرابات نام گرفت.

جویندگان طرب در روزهای خوش کابل و پیش از جنگ به سراغ خرابات می رفتند. کوی خرابات که محلی است در اتصال بالاحصار، در امتداد کوه شیردروازۀ کابل، که در زمان سطلنت امیر شیرعلیخان (۱۸۶۳-۱۸۷۸ میلادی) بنا یافت و شماری از سرایندگان و نوازندگان را از شبه قاره هند به این محل انتقال داد.

صدا
آهنگ "جان خرابات" اجرای استاد محمد حسین سرآهنگ

خرابات چون ریشۀ درخت به هر سوی محل تنید و چون پرده‌های ساز در هر خمی زیر و بمی داشت. از گذر "خواجه خردک" استاد غلام حسین با آواز گیرایش به دربار امیر حبیب‌الله‌خان راه یافت. و آنسوتر قاسم افغان، نوای دستگاه های موسیقی هند یعنی راگ و تهمری و راگنی را طنین‌انداز می‌کرد.

استاد محمدحسین سرآهنگ، نوای "من جان خراباتم، جانان خراباتم" را زمزمه می‌کرد و اصول موسیقی را استاد رحیم‌بخش به شاگردان می‌آموزاند. استادانی چون غلام دستگیر شیدا، نبی‌گل و رحیم‌گل، خلیفه محمد عمر، چاچا محمود و استاد محمد هاشم نیز از زمرۀ هنرمندان برجستۀ خرابات‌نشین بودند. در آن دوران خرابات کابل از مراکز موسیقی هندی و افغانی بود.

"خرابات" از معدود واژه‌هایی است که معانی کاملاً متضاد دارد. فرهنگ‌های لغت "خرابات" را هم میخانه و عشرت‌کده تعبیر کرده‌اند و هم ویرانه و نکبت‌کده. درست به مانند دیروز و امروز ناهمگون کوی خرابات کابل که در گذشته تعبیر نخست در مورد آن صدق می‌کرده و اکنون ویرانه‌ای بیش نیست.

برخی از اهل تحقیق هم "خرابات" را مصحف یا شکل غلط واژه‌های "خورآب" و "خورآباد"، به معنی "معبد مهر" دانسته‌اند. اما دایره‌المعارف مصاحب این گمانه را "اشتباه و توهم" زبان‌شناسان خوانده‌است. این دانشنامه در کنار معناهای متداول "خرابات" می‌نویسد که "استعمال خرابات، مانند الفاظ و کلمات دیگر نظایر آن، در کلام صوفیه مورد تأویل واقع شده، و شیخ شبستری در "گلشن راز" در تأویل آن گفته ‌است: "خراباتی شدن از خود رهائی است".

در غزلیات حافظ شیرازی نیز "خرابات" مورد تأویل واقع شده:

در خرابات مغان نور خدا می‌بینم / وین عجب بین که چه نوری ز کجا می‌بینم

"خرابات" او نشانی از خرابی ندارد و مکان نشاط و طرب است:

خشک شد بیخ طرب راه خرابات کجاست / تا درآن آب و هوا نشو و نمایی بکنیم

در هر حال در خرابات امروزین کابل نه از آن زندگی معنوی و هنری خبری است و نا از خانه های پر رفت و آمد و پراز مو سیقی و آواز. در گوشه و کنار آن به جای هنرمندان، زنان و مردانی معتاد به چشم می‌خورند که به آن جا پناه آورده اند.
گویا بنیاد آقاخان در نظر دارد که کوچۀ خرابات و چند منطقۀ دیگر شهر کابل به عنوان محله‌های قدیمی پایتخت ترمیم و بازسازی کند.

در گزارش تصویری این صفحه به دیدار ویرانه‌های خرابات می رویم.


Flash برای نصب نرم افزار فلش اینجا را کلیک کنيد.


 به صفحه فیسبوک جدیدآنلاین بپیوندید

ارسال مطلب

نظر شما

در صورت تمایل نام خود را بنویسید
در صورت تمايل نشانى ايميل خود را بنويسيد. نظر شما پس از ويرايش منتشر خواهد شد.
Image CAPTCHA
لطفا كد بالا را وارد كنيد. استفاده از این کد براى جلوگيرى از دريافت ايميل هاى گروهى است.
- یک کاربر، 2015/03/11
very good
- عبدالبصیر، 2010/07/24
بسیار بد است دلخراش
- یک کاربر، 2010/05/08
kheili jaaleb bood. thanks to follow afghanistan's stories
- یک کاربر، 2010/02/02
خراب نشود جدیدآنلاین با جدید کارهایش
- یک کاربر، 2010/01/29
وب سایت تا وب سایت است. این است وب سایت جدید آنلاین که کوچه به کوچه خیابان به خیابان گردش دارد و صدا ها را بلند میسازد
صفیه از کانادا
- یک کاربر، 2010/01/29
با سلام واحترام. با سپاس از جدیدآنلاین اینکه آهنگ جان خرابات را اضافه کرد. خرابات گذشته، خرابات اصل و خودرو بود. وقتی حرف حمایت مالی به میان آمد، مجبور حمایت فکری کمک دهنده هم گنجانیده شود واز آن هم مصاحبه صورت گیرد. آن است که اصل مطلب به دور میرود و زیبایی از میان میرود، فکر میکنم. سپاس از جدیدآنلاین که در پنج دقیقه از پنج قرن صحبت کرد. اگر تنها برداشت صحبت آقای مهجور را نداریم از چندین نفر را چگونه خواهیم داشت؟
- یک کاربر، 2010/01/26
مطلب خوبی بود اما بدون تحقیق. خرابات یک عالم داستانی دارد که در این گزارش کمتر از آن شنیدیم. چرا آهنگ پشتو "گد شو د لونگ" و چرا نه آهنگ "جان خرابات" استاد سراهنگ. چرا تنها آقای مهجور همه در مورد خرابات می گوید. خراباتی ها همه به کمک آقاخان گرد هم آمده و عدۀ زیادی در کابل و عده ای هم در رفت و آمد به کابل اند. بهتر بود سری به آنان زده و از آنها نیز چیزی شنیده می شد. به خصوص که این برای بینندۀ ایرانی خیلی ها مهم بود.

پس از سقوط طالبان خراباتی ها به دستور شاه سابق ظاهرشاه در شمال کابل مسکن گزین شدند. گلدسته خرابات نام گروه نو خراباتی هاست که آغا خان حمایت مالی آن ها را به عهده دارد.
__________

جديدآنلاين: آهنگ جان خرابات استاد سرآهنگ افزوده شد.
- همایون.، 2010/01/25
چه درد ناک بود دیدن این خرابات که از گزند باد وباران در امان ماند از گزند خشک اندیشان و مردم نا متوجه اینگونه به ویرانه تبدیل شده هر گاه در جامعه ای هنر از زندگی روزمره حذف شد خشونت و تنگ نظری جای آن را خواهد گرفت یک نگاه گذرا به وضعیت چند دهه اخیر خاورمیانه شاید بهترین شاهد براین ادعا باشد شهر های آباد که از کوچه وخیابانش صدای ترنم ساز می امد ببینید امروز به چه حال و روزی افتاده کشور ایران و افغانستان به یکدیگر سفیران هنرمند میفرستادنند امروز ولی با کمال تاسف آنچه میان این دو همسایه همزبان و هم فرهنگ رد و بدل میشود مطاع دیگریست.
با تشکر از دوستان جدید آنلاین و با آرزوی سر بلندی و سرافرازی برای ملت ستمدیده افغانستان این نزدیکترین خویشاوندان به ملت ایران.
- یک کاربر، 2010/01/21
همیشه جاویدان بادا دست اندرکاران جدیدآنلاین که از خرابات و مناجات خبر میدهند و من بعد از این ترک یاران ریایی میکنم با خراباتی در خرابات آشنایی میکنم
Home | About us | Contact us
Copyright © 2017 JadidOnline.com. All Rights Reserved.
نقل مطالب با ذكر منبع آزاد است. تمام حقوق سايت براى جديدآنلاين محفوظ است.