Jadid Online
جدید آنلاین
درباره ما تماس با ما Contact us About us
یاد من کن

بیژن ترقی روز شنبه پنجم اردیبهشت ۱۳۸۸ در هشتاد سالگی درگذشت. او از ترانه سرایان برجسته نسل پس از بهار و عارف بود. کمتر کسی را می توان یافت که ترانه ای از او را نشنیده و یا به یاد نداشته باشد. یکی از ترانه هایی که سال های ورد زبان ها شده بود ترانه گل اومد بهار اومد بود با صدای پوران:

 

صدا
ترانه "برگ خزان" با صدای مرضیه

گل اومد بهار اومد میرم به صحرا
عاشق صحرائیم بی نصیب و تنها
دلبر مه پیکر گردن بلورم
عید اومد بهار اومد من از تو دورم

گر بیام از این سفر ای گلعذارم
از سفر طوق طلا برات میارم
دس بلور، سینه بلور، گردن بلورم
عید اومد بهار اومد من از تو دورم

آشیونم را گل خودرو گرفته
سبزه از هر گوشه تا زانو گرفته
از چمن ها گر گذشتی یاد من کن
گرشنیدی سرگذشتی یاد من کن

تصنیف سازی در دوره جدید،  در دوره مشروطه در ایران آغاز شد. پیش از آن تصنیف سازی به این شکل باب نبود. ترانه ها از درون زندگی و کار و فعالیت اجتماعی سر بر می داشت و در شهرها شکل انتقاد سیاسی و اجتماعی به خود می گرفت.

سازندگان تصنیف ها نیز غالباً ناشناخته بودند. اهمیتی نداشت که شاعران برجسته و مشهور به آن بپردازند. از زمان مشروطه تصنیف سازی با اهمیت شد و نخستین بار میرزا علی اکبر خان شیدا بدان پرداخت. بعدها عارف و ملک الشعرای بهار با سروده های انقلابی خود، خون وطن را در رگ های تصنیف جاری کردند.

از دوران رضاشاه که موسیقی شکل آموزشی و عمومی به خود گرفت، تصنیف سازی نیز رواج بیشتری یافت. اما در دوره های بعد، بخصوص پس از تأسیس رادیو در ایران تصنیف سازی به طور قابل ملاحظه ای گسترش یافت، نام ترانه سرائی به خود گرفت و به صورت حرفه ای در آمد. بیژن ترقی از نخستین کسانی بود که به صورت حرفه ای به ترانه سرائی روی آورد، و در آن مشهور شد چنانکه شعر و شاعری وی در سایۀ ترانه سرائی اش گم شد. 

بیژن ترقی از نسل دوم ترانه سرایان ایران بود. بعدها نسل دیگری پرورش یافتند که برای خوانندگانی مانند گوگوش و ستار و دیگران ترانه ساختند.  از میان ترانه سرایان نسل دوم کسی مشهورتر از ترقی نیست. شاید رحیم معینی کرمانشاهی به اندازۀ بیژن ترقی به ترانه سرائی شهره باشد. دیگران یا شهرت ترقی را ندارند یا مانند رهی معیری بیشتر به شاعری شهرت دارند.

کلام ترقی در ترانه هایش پخته بود، متین بود، وزن ترانه را بالا برد و بدان ارج و قربی درخور بخشید. حتا زمانی که ابتذال به ترانه و ترانه سرائی راه یافت او وزن کار و متانت کلام خود را نگه داشت. بیهوده نیست که مهرداد اوستا نوشت "از میان آنهایی که تصنیف را سنگین می سرایند و ترانه هایشان دارای مفاهیم دلپسند است، بیژن ترقی با چهره ای مشخص و در صف مقدم قرار دارد". مشهورترین ترانه های او را خوانندگانی مانند مرضیه و دلکش و پس از آنها پوران و الهه خوانده اند، که در زمان خود وزن و اعتبار زیادی نزد عموم داشتند.

او در ترانه هایش شیوۀ ویژه ای را باب کرد که محمود خوشنام از آن به جنبۀ روایی یاد می کند. یک حالت داستان گونه و سرگذشت دادن به یک عنصر نمادین مانند آتشی که از کاروان رفته بر جای مانده است و یا برگی که باد پائیزی از پایش در افکنده است:

به رهی دیدم برگ خزان،
 پژمرده ز بیداد زمان،
 کز شاخه جدا بود.

بدین سان او وارد یک داستان عاشقانه در ترانه های خود می شد و حکایتی از جدایی و عشق می ساخت.  آتشی ز کاروان به جا مانده، به زمانی که محبت شده همچون افسانه، می زده شب، چو زمیکده باز آیم، اشک من هویدا شد و... همه همین معماری داستان گونه را دارند. در معنی و لطف گفتار او همین بس که مرضیه که از خوانندگان برجستۀ روزگار خود بود، بهترین ترانه های خود را مدیون بیژن ترقی است، و "بهار دلنشین" اش را بنان جاودانه کرد.

بیژن ترقی متولد ۱۳۰۸ بود، پدرش کتابفروشی و انتشاراتی داشت و اهل کتاب بود. او از کودکی با کتاب سروکار یافت و اهل ذوق شد. از ۱۳۳۵ با رادیو ایران همکاری کرد و تا زمان انقلاب این همکاری ادامه یافت. یکی از دو سه ترانه سرای فعال برنامۀ گلها بود. ترانه "مست مستم ساقیا دستم بگیر" با صدای اکبر گلپایگانی هم، که غزلی در قالب کلاسیک است، از اوست. در شعر بیشتر به شعرای کلاسیک گرایش داشت. با امیری فیروزکوهی و مهرداد اوستا و نوذر پرنگ دمخور بود.

از او آثار چندی بر جای مانده است. "از پشت دیوار خاطره" نام  کتاب خاطرات اوست که در آن به خاطره های خود در زمینۀ شعر و موسیقی پرداخته است. نیما، شهریار، پرویز یاحقی، ابوالحسن صبا، رهی معیری و علی تجویدی سهم درخوری در این خاطرات دارند. "آتش کاروان" در واقع نام دیوان اوست.

Flash برای نصب نرم افزار فلش اینجا را کلیک کنيد.


 به صفحه فیسبوک جدیدآنلاین بپیوندید

ارسال مطلب

نظر شما

در صورت تمایل نام خود را بنویسید
در صورت تمايل نشانى ايميل خود را بنويسيد. نظر شما پس از ويرايش منتشر خواهد شد.
Image CAPTCHA
لطفا كد بالا را وارد كنيد. استفاده از این کد براى جلوگيرى از دريافت ايميل هاى گروهى است.
- یک کاربراحمد الف، 2011/12/17
محشر بود. درود بر شما و وجدان بیدارتان که نام این عزیزان را زنده میدارید.
- دریا سرخرود، 2011/10/10
همه جان و تنم وطنم وطنم ...........حتی اگر ................اینچنین باشد.............پایدار باشید
- بابک ه، 2011/05/17
دروود بر شما
- یک کاربر، 2010/12/18
ممنون، بسیار زیبا بود به یاد روزهای خوش زندگی در گذشته.
- مهدي، 2010/11/12
بسيارعالی بود. واقعأ لذت بردم و به اين گنجينه های ملی عشق ميورزم .پاسدارهنر ايرانی باشيم
- یک کاربرDadyar، 2010/02/13
Che zibast in soroode zendegani, khasteh nabashid.
- یک کاربر، 2010/02/10
آفرین. هزار آفرین. درود بر همه دست اندرکاران سایت و تهیه کنندگان. بسیار حرفه ای و تاثیر گذار بود. من تقریبا همه گزارشها و برنامه هایتان را در سایتتان می بینم و دنبال می کنم. تلاشش شما واقعا ستودنی و بی مانند است. آرزوی سلامتی و پیروزی برای همه شما دارم. پیروز باشید و هزار سپاس
- شهروند تهران، 2009/05/10
زندگی تان سرشار از شادی و سلامت با این گزارش زیبا. چه زیبا بود اگر آقای ترقی خودشان هم این گزارش را می دیدند. از داستان آشنایی بیژن ترقی و آقای یاحقی بسیار لذت بردم. روحشان شاد.
- عادل، 2009/05/09
کار را از سایت بالاترین دنبال کردم. مردی که بالاترین جایگاه را در دنیای ترانه سرایی ایران زمین داشت. آشنایی کوچکی با خانواده این هنرمند همیشه جاوید دارم. دلم می خواهد کار را به آنها هم نشان دهم. پایدار باشید
- یک دوستدار موسیقی، 2009/05/05
الان که دارم این نظر را می نویسم واقعا دستانم خیس است، دو بار کار را دیدم و گریستم. گریستم به حال بیژن ترقی، نه، گریستم به حال موسیقی مان، نه، نه، گریستم به حال ایران، نه، راستش گریستم به حال خودم و بچه هایی که ندارم...بچه هایی که وقتی بیایند، دیگری خبری از آن موسیقی، آن ترانه ها، آن آهنگ ها و آن معانی نیست.....
- Mohsen، 2009/05/04
one of your best reportage. May his soul rest in peace.
- یک کاربر، 2009/05/03
tasliat be khanevade eshan rohash shad
faker nemikonam manand eshan kasi digar otavaled beshavad
eshan namordeh balke bayne ma hast ,rohash shad vayadash geramy
- bita، 2009/05/02
pity........another musical legend left an empty space which will never be filled again. may god bless his soul.
- mamaly، 2009/05/02
owsome,it's great but if you could put more link for the other song from poran,banan and... that really perfect
- Kamran، 2009/05/01
ahle music nistam makhssosan sonati. vali 2 bar kar ra didam, kheili sakhte khoobi dasht , makhsoosan anjai ke deklame sedaye khode Mr Taraghi ra gozashte boodid.
mamnoon
- یک کاربر، 2009/04/30
آفرین آفرین
- payam، 2009/04/30
Besiyar ziba bood.Khasteh nabashi.

Delgir amma ziba. ........
- ف بهمن بهمنی، 2009/04/30
با یک دنیا مهر از اینکه پاسخ ام را دادید. نتیجه پخش این گزارش را در جمع هنرمندان برایتان گزارش خواهم کرد.
- سيد محمد ابوتراب، 2009/04/30
از مطلب زيبای شما بسيار متشکريم.
- هوشنگ دانشیار، 2009/04/30
با سلام خدمت مدیریت محترم وب سایت فرهنگی جدیدآنلاین
با سپاس فراوان از گزارش زیبایتان. یک پیشنهاد دارم. می شود امکان گوش دادن به دو یا سه ترانه از بیژن ترقی را در این صفحه فراهم کنید؟ مثلا ترانه "بگو که هستی ...من آن سبوی بی می ام که مست باده بوده ام..." یا "به زمانی که محبت شده افسانه" با صدای حمیرا؟ خانم حمیرا به واسطه اینکه همسر آقای یاحقی بودند، همکاری های زیادی با بیژن ترقی داشته اند. امیدوارم که این زحمت را بکشید. هوشنگ دانشیار.
- ف بهمن بهمنی، 2009/04/29
با سلام خدمت دست اندرکاران سایت جدیدآنلاین. من اولین باری است که موفق شدم سایت شما را ببینم. من در زمینه موسیقی کار می کنم و واقعا از یادواره ای که برای آقای ترقی ساختید سپاسگزارم. می خواستم بدانم می شود این کار را دانلود کرد برای پخش در یک گردهمایی؟ می خواهم خانواده بیژن ترقی و مخصوصا همسرش خانم منیژه ترقی این کار را ببینند. خیلی ممنون
امیدوارم بتوانم جواب را در همین صفحه بخوانم
_______

جديدآنلاين: سپاس از توجه شما. می توانيد گزارش مصور را از طريق تارنمای ما در آن گردهمايی پخش کنيد. کامروا باشيد.
- یک کاربر، 2009/04/29
یادشان شاد. یک دنیا از کارهای زیبای ایشان خاطره دارم تمام دوران کودکی ،جوانی ،و حال که بالای پنجاه هستم و بیژن ترقی همیشه زنده و پایدار است .
- لیدا، 2009/04/29
واقعا دست مریزاد! این همه عکس زیبا را از کجا آوردید؟ خیلی لذت بردم و البته بسیار گریستم. فکر کردم ای کاش تا هنرمندانمان زنده اند، بتوان نهایت قدردانی را از آنان کرد. خیلی ممنون.
- kasra sobhani، 2009/04/29
چقدر خوب که از بیژن ترقی ترانه سرای ماندگار در تاریخ موسیقی ایران، چنین گزارشی به یادگار مانده. به نظرمن، می زده شب چو ز میکده باز آمد از بهترین ترانه های بیژن ترقی است.
- زهرا، 2009/04/29
خیلی خوب بود یه جورایی احساس غرور ملی رو برای من ایجاد کرد. زمانش به نظرم اومد که کمی طولانیه ولی با سوژه و اهمیتش برابری می‌کنه البته :) ممنون
- یک کاربر، 2009/04/28
گزارش خوبی بود، موفق باشید.
- یک کاربر، 2009/04/28
You have captured his legacy beautifully. Man faghad ba sherashoon ashnah boodam vali in gozaresh I only knew of him by his songs, but this package give you a more personal connection to him the songs he wrote. Gozaresheh kheyli ghashangi bood, mersi! He will always remain in the hearts of all Iranians! May he rest in peace.
- یک کاربر، 2009/04/28
بسیار زیبا بود. این یک اثر ماندگار است که با شنیدنش از یک سو، به گذشته و هنر و ایرانمان ببالیم و اما از سوی دیگر غبطه بخوریم و افسوس...که کجا می روند این بزرگان هنر، جایشان خالی می ماند و این خلا در گذر زمان بیشتر می شود و بیشتر. خسته نباشید!
- پناه فرهادبهمن، 2009/04/28
علیرضا! دم تو گرم و روح اون مرحوم شاد...
- مریم عرفان، 2009/04/28
فوق العاده است. مدتها بود اینفدر کیف نکرده بودم. یک سوال: آیا می شه چند تا از تصنیفها را کامل بذارین تا بشه کامل گوش داد و حظش رو برد؟
- یک کاربر، 2009/04/28
... bah bah, az chaman ha chon ghozashti yade man kon ghar shenidi sarghozashti yade man kon... ma ke on mogheha nabodim ama alan ke in haro mishofam hal mikonam! sedaye zibaye zende yad khanome pooran, roheton shad aghaye taraghi. merci ghozreshe jalebi bod
- مهین، 2009/04/28
دستتون درد نکنه ، بهترین گزارشی بود که تا حالا دیدم .
- یک کاربر، 2009/04/28
به نظر من آقای ترقی هیچ وقت نخواهند مرد. همیشه یادشان در ذهن ها هست و ترانه هایشان در زمزمه ها. می خواستم بدانم این مصاحبه چند وقت قبل انجام شده؟
___________

جديدآنلاين: اين گفتگو سال گذشته، در ارديبهشت ماه هشتاد و هفت، انجام شده است.
- sahand، 2009/04/28
فقط اشك بود كه با ديدن اين گزارش و عكس ها از چشمانم سرازير شد. ياد رفته گان و آنهايي كه هستند گرامي باد هر چند در جواني قدرشان را ندانستم ولي نوجواني ام را با شنيدن آثار اين عزيزان به شيريني به ياد مي آورم.
- امان، 2009/04/28
چه عکس های زیبایی . باورش سخت است که روزی پرویز یاحقی، تورج نگهبان، و دیگر بزرگان موسیقی اینقدر جوان و سرحال بودند. دوبار این گزارش را دیدم و هر بار اشک امانم را برد.
- MINA GHANI، 2009/04/28
روحش شاد. روحمان را شاد کردید با این گزارش زیبا. بیژن ترقی بر گردن تمام ایرانیان حق دارد. باز هم خیلی ممنون
Home | About us | Contact us
Copyright © 2018 JadidOnline.com. All Rights Reserved.
نقل مطالب با ذكر منبع آزاد است. تمام حقوق سايت براى جديدآنلاين محفوظ است.