Jadid Online
جدید آنلاین
درباره ما تماس با ما Contact us About us
یاد یار مهربان
بهار نوایی

غلامحسین بنان نوری در اردی‌بهشت‌ماه صد سال پیش، در خانواده‌ای که ریشه در خاندان قاجار داشت و علاقه‌مند به هنر و موسیقی بود، به دنیا آمد. وقتی آن زمان بنان ِ نوزاد با فریادی حضور خود را نوید داد، شاید کسی گمان نمی‌برد که صد سال بعد قضاوت در مورد مهارت‌های آوازی و ویژگی‌های حنجرۀ او سینه به سینه نقل شود.

مادرش پیانو می‌نواخت و پدرش آواز می‌خواند، خواهرانش نیز نزد "درویش‌خان" و "مرتضی‌خان نی‌داود" تار می‌آموختند و خانۀ آنها محل آمدوشد هنرمندان بزرگی همچون "میرزا عبدالله" بود. اما در آن زمان شاید نه پدر هنردوستش و نه مادر اهل موسیقی‌اش که برادرزادۀ ناصرالدین‌شاه قاجار بود، باور نداشتند که توان و دانش آوازی فرزندشان چند دهه بعد استادان بزرگ موسیقی ایرانی چون "روح‌الله خالقی" و "علی نقی وزیری" را چنان تحت تأثیر قرار دهد که او را بی‌درنگ به جمع هنرمندان صاحب‌نام در رادیوی تازه‌تأسیس تهران فرا بخوانند.

صحبت‌های غلامحسین بنان از زندگی و کارنامه‌اش
بنان در ابتدا فقط آواز می‌خواند و تمایل به اجرای تصنیف نداشت، اما به تشویق روح‌الله خالقی و تمرین با ارکسترهای بزرگ آن زمان به خواندن قطعات ارکسترال و تصنیف روی آورد. او بود که با تسلط بر موسیقی ایرانی، تصنیف و آواز را با شکلی نو ارائه کرد و با تحریرها، زیر و بم‌ها و غلت‌های آوازی و استفاده از موتیف‌های دهان‌بسته، مکتب آوازی ویژۀ خود را بنیان گذارد. تأثیر صدای بنان در موسیقی ایرانی تا به حدی است که برخی آواز ایرانی را به دو دوره پیش و پس از او تقسیم می‌کنند.

موفقیت آواز بنان به قول "محمود خوشنام"، پژوهشگر موسیقی، از پیوند ماهرانۀ جنس و توان طبیعی صدایش و هنر او شکل گرفته بود. اما این موفقیت بدون عشق به موسیقی و تلاش بی‌پایان او ممکن نبود.  بنان از یازده سالگى در کلاس درس "مرتضى نى داود" شرکت کرد و در همان‌جا بود که برای اولین باراستعداد هنری او کشف شد. وى پس از آن شاگرد آواز "میرزا طاهر ضیاء رسایی" (ضیاءالذاکرین) شد. حاصل زندگی هنری او بیش از سیصد و پنجاه آهنگ ساختۀ عارف قزوینی، روح‌الله خالقی، علی نقی وزیری، محمود ذوفنون، اکبر محسنی، علی تجویدی، مرتضی محجوبی و دیگر آهنگسازان صاحب‌نام است که بعضی از آنها چون الهۀ ناز، می ناب، آه سحر، دیلمان، سرود ای ایران، حالا چرا و بوی جوی مولیان که همراه با مرضیه خوانده بود، از ماندگارترین ترانه‌های ایرانی محسوب می‌شوند. غلامحسین بنان از اولین همکاران برنامه‌های رادیویی گلهای جاویدان، گلهای رنگارنگ و برگ سبز که به ابتکار "داود پیرنیا" بنیان گذاشته شد، به شمار می‌آید.

تصنیف دربیات ترک، ساخته محمود ذوفنون با صدای غلامحسین بنان
گفته‌های استادان و بزرگان موسیقی در مورد این استاد مسلم آواز ایران دلالت بر ویژگی‌های آوازی کم‌نظیر او دارد. ابوالحسن صبا در بارۀ او گفته بود: "بعضی تحریر‌ها را هیچ کس جز بنان نمی‌تواند درست بخواند". روح‌الله خالقی صوت او را لطیف‌ترین صدایی نامید که در عمرش شنیده‌ بود. علی تجویدی معتقد بود به جز بنان هیچ خواننده‌ای توان اجرای درست تصنیف "مرا عاشقی شیدا" را نداشت و فرهاد فخرالدینی هم او را خواننده‌ای می‌بیند که "به طرز عجیبی بر صدای خود مسلط بود" و می‌گوید هرگز نشنید که او نـُتی را خارج یا کم و زیاد بخواند. محمود ذوفنون (ذوالفنون) می‌گوید صدای او همه‌پسند بود و غالب مردم از آن لذت می‌بردند. صدایی که اگرچه از نظر موسیقایی تنها یک اکتاو ونیم بود، اما هیچ‌کس نتوانست آن را تقلید کند.

سیما بینا او را معلم همۀ هنرمندان آواز ایرانی می‌داند: "من هم هیچ‌وقت شانس این را که مستقیم در کلاس و محضر ایشان حضور داشته باشم، نداشتم، اما خودم بارها آوازهای ایشان را حفظ کردم و بر تحریرهایی که به صدایش می‌داد، تأمل کردم. بسیاری مواقع الگوی کار من با شاگردانم موسیقی آوازی استاد بنان بوده‌است".

یحیی معتمد وزیری (نوذر)، از خوانندگان گلها، معتقد است: "هر خواننده در حنجرۀ خود جای به‌خصوصی برای "خوش‌صدایی" دارد. مرحوم بنان این را به‌خوبی می‌دانست و از آن حدود خارج نمی‌شد. هیچ‌گاه فریاد نمی‌زد و بم می‌خواند و به همین علت صدایش حالت ناپسند نداشت". او می‌گوید بنان حق هر شعر را بیان می‌کرد و توان اجرای هر آهنگی را داشت. هنرمندان، بسیاری از تصنیف‌ها و ترانه‌های او مانند "بهار دلنشین" را تکرار و تقلید کرده‌اند، اما بنان از همه "دلنشین‌تر" خوانده و به همین علت آثار او ماندگار است.

غلامحسین بنان در سال ۱۳۳۶ در یک سانحۀ رانندگی یک چشم خود را از دست داد و پس از آن همیشه با عینک دودی ظاهر می‌شد. محمود ذوفنون که از دوستان نزدیک بنان بوده و قطعات بسیاری را برای او ساخته، می‌گوید: "به یاد دارم این اتفاق تأثیر روحی زیادی در بنان داشت، اما هرگز بر روی هنرش اثر نگذاشت، چون او عاشق کارش بود".

غلامحسین بنان شاید جهان موسیقی خود را تا پایان عمرش، اسفندماه ۱۳۶۴، همان‌طور که خواست دید. او در بیست سال پایان عمر خود به سبب بیماری از خواندن دست کشید. گفته شده همسر او "پری بنان" به احترام او یکی از ساعت‌های خانه را بر روی زمانی که بنان درگذشته، متوقف کرده‌است. اما آن طور که امروز- صد سال بعد از تولد بنان- به نظر می‌رسد، عشق دوستداران موسیقی ایرانی به صدا و مکتب آوازی او هر گز متوقف نخواهد شد و مکتب آوازی بنان و همۀ تصنیف‌ها و ترانه‌هایش برای همیشه در رگ‌های زمان جاری است.

در گزارش تصویری این صفحه محمود ذوفنون، سیما بینا و مرضیه از غلامحسین بنان  سخن می‌گویند.

با سپاس از یاری مژگان زرین‌نقش، حسن زارع و رامین ذوفنون برای تهیۀ این گزارش.


 به صفحه فیسبوک جدیدآنلاین بپیوندید

ارسال مطلب
- یک کاربر، 2012/06/16
ضمن تشکر در صورت امکان درخواست دریافت فایل اول یعنی سخنان مرضیه، سیمابینا و ذوالفنون درباره استاد بنان را داشتم یا راهنمائی کنید تا خودم دانلود کنم. با سپاس فراوان. ____________ جدیدآنلاین: کاربر گرامی شما می توانید با استفاده از "کد نمایش اسلاید در سایت های دیگر" که در زیر فایل فلش قرار گرفته گزارش تصویری را به وب سایت یا وبلاگ خود پیوند دهید.
- یک کاربر، 2011/05/11
کاربر گرامی،
با تشکر از دقت و توجه شما؛ اگر چه "استاد محمود ذوفنون" با نام "ذوالفنون" هم شناخته شده اند، نام خانوادگی ایشان "ذوفنون" است.
با احترام
بهار نوایی
- یک کاربر، 2011/05/10
ذوفنون غلط است. بنویسید "ذوالفنون" یعنی صاحب وآگاه به فن. همان: کاردان ، کارشناس ، تکنیسین . و در مورد استاد ذوالفنون یعنی هنرمند وارد وآگاه به پیچ وخم هنروآلات موسیقی و نواختن آنها.
- آزاده، 2011/05/08
واقعاً ممنونم. همیشه نوشته ها و تحقیقاتتون کوتاه، ولی فوق العاده مفید و جالبه. واقعاً خوشا بحال استاد بنان که انگار همیشه زنده است. نسل به نسل پیش میره و انگار مرگی برای او و هنرش و نبوغش تعریف نشده. شاید ازلی نباشه، اما ابدیه. روحش شاد.
- ، 2011/05/07
ممنون از این همه زحمت برای جمع آوری خاطرات موسیقی ایران و ارائۀ بسیار زیبای آن.
- سعيد محمدي، 2011/05/07
برنامۀ بسيار زيبايي است. دست سازندگان آن درد نكند. هميشه موفق و پيروز باشيد.
- yasaman، 2011/05/07
مدتی قبل دوستی برای من تصویری از آرامگاه استاد بنان ایمیل کرده بود که تصویر گویای بی مهری و بی توجهی به آرامگاه استاد و تخریب ان منطقه بود که دیدن آن نه تنها من بلکه هر کس دیگری را که به تک تک آثار استاد عشق میورزد، ناراحت میکرد. امروز خواندن و دیدن این گزارش و شنیدن صدای مخمل گونۀ استاد باعث شد خاطرات خوبی که با آثار استاد داشتم در ذهنم تازه بشود. از شما ممنونم. پاینده باشید.
- یک کاربر، 2011/05/06
خانم نوايی، ابتكار شما برای معرفی نام آهنگ، ‌آهنگساز و شاعر بسيار جالب بود. دورد بر شما.
- بهروز، 2011/05/06
هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جریده عالم دوام ما
- یک کاربر، 2011/05/06
چه قدر خوشخالم که جوانان ایران زمین به تحقیق در بارۀ بزرگان این مملکت هستند. و این اطلاعات را جمع آوری میکنند... درود برهمه شما. همیشه سرفراز باشید.
- مجید، 2011/05/05
بهار جان عالی بود....
از اصفهان
- محمود، 2011/05/05
درود بر شما خانم نوایی که کارهایتان ماندگار است.
- یک کاربر، 2011/05/05
من را به یاد زمزمه های پدر انداخت. یادشان گرامی باد. صدای خاطره انگیز و کم نظیر.
جمشید
- یک کاربر، 2011/05/05
استاد عزیز آقای ذوالفنون، چه قدر خوشحالم که صدای شما را می‌شنوم. شما افتخار ایران زمین هستید.
Home | About us | Contact us
Copyright © 2021 JadidOnline.com. All Rights Reserved.
نقل مطالب با ذكر منبع آزاد است. تمام حقوق سايت براى جديدآنلاين محفوظ است.