Jadid Online
جدید آنلاین
درباره ما تماس با ما Contact us About us
مهمان عرب‌ها در خوزستان
پرستو قاسمی

در سفری که به خوزستان داشتم، در مسیر اهواز- سوسنگرد مهمان خانواده حیدری در روستای بردیه شدم. روستای بردیه در۶ کیلومتری شهر سوسنگرد و در مسیر اصلی سوسنگرد- بستان قرار دارد و خانواده حیدری سه سالی می‌شود که رسم قدیمی عرب‌ها را زنده و مُضیف یا همان مهمانخانه را از نو برپا کرده‌اند.

مضیف در حقیقت بنایی است که عرب‌ها آن را تنها با استفاده از نی برای میزبانی از مهمانانشان در خارج از محیط خانه می‌ساختند. در قدیم بیشتر خانه‌های عرب‌های خوزستان مضیف داشت و ساخت خانه با نی از ویژگی معماری خانه‌های خوزستان در گذشته بوده است. اصل سازه مضیف روی حفاری چاله‌ای است که قرار است در آن قرار گیرد و ساخته شود. تنها افراد خاصی هستند که می‌توانند مختصات هندسی این چاله‌ها را تعیین کنند و آن را به صورت دستی و نه با بیل مکانیکی حفر کنند. هرچه چاله مورب‌تر باشد هلالی ستون‌ها و سقف بهتر شکل می‌گیرد. پس از کندن چاله و آماده‌سازی نی‌ها، به صورتی که پوسته آنها باید جدا شود، نوبت به تثبیت ستون‌ها در گودال‌ها می‌رسد که آن را با ملات کاهگل محکم می‌کنند و برای هلالی کردنش روی هر ستون دو نفر بالا رفته و آن را شکل می‌دهند. تعداد ستون‌ها نیز فرد است و از سه تا نوزده ستون می‌رسد. پس از گذشت دو روز ملات ستون‌ها خشک می‌شود و نوبت به دیواره‌ها و سقف می‌رسد و سپس چیدمان وسایل داخلی آن با وسایلی چون فرش، متکاهایی برای تکیه زدن، منقل، صندوقچه، دله و فنجان‌های قهوه و سایر وسایل قهوه‌خوری و همین طور صنایع دستی محلی.

مضیف در ندارد ولی ورودی‌اش باید رو به قبله باشد و با ارتفاعی کم تا هرکس وارد آن می‌شود به احترام کسانی که در آن نشسته‌اند خم شود. مهمان سلام و احوالپرسی را از اولین کسی که کنار ورودی نشسته شروع می‌کند. معمولا افراد میان‌سال بالای مضیف می‌نشینند و صاحب مضیف از آنها با قهوه پذیرایی می‌کند.

آخرین مضیفی که خانواده حیدری داشتند در سال‌های جنگ که تانک‌های عراقی تمام منطقه را اشغال کرده بودند، از بین رفت. حالا پس از سال‌ها پسران خانواده برای آنکه دل پدر پیرشان را به دست آورند، مضیفی نو با کمک و راهنمایی پیرمردان روستا ساختند و برای ساختش حدود هشت میلیون تومان هزینه کردند. مضیف ساخته پسران یازده متر طول، سه و نیم متر عرض و چهار متر ارتفاع دارد.

من و دوستانم نیز ساعاتی را در مضیف گذراندیم  و ناهار مهمان خانواده مهربان و مهمان‌نواز حیدری بودیم. خانواده حیدری با ماهی کباب و نان محلی که غذای مرسوم عرب‌هاست از ما پذیرایی کردند. زمانی که تالاب هویزه یا هورالعظیم هنوز خشک نشده بود، ماهی‌های این تالاب مهمان سفره‌های اهالی بود. حالا هم ماهی‌های تالاب شادگان بودند که کبابی شدند. زحمت پخت نان تازه را نیز مادر خانواده کشید.

بعد از ناهار نوبت به مراسم ویژه قهوه‌خوری رسید. در این مراسم، رسم بر این است که اگر پس از نوشیدن فنجان نخست دیگر میلی به نوشیدن قهوه نداریم  باید فنجان را تکان دهیم و اگر تکان ندهیم یعنی اینکه باز هم قهوه می‌خواهیم.  ندانستن این رسم سبب دوباره نوشیدن قهوه شد. قهوه عرب‌ها قهوه خیلی تلخ ولی خوش طعم است. عرب‌ها خودشان دانه‌های قهوه را تفت می‌دهند و می‌کوبند و دقت زیادی برای دم‌کردن قهوه دارند. البته قهوه‌خوری مراسمی تجملاتی و پر آداب و رسومی است که ما از آن بی‌خبر بودیم.  

"فنیان" فنجان مخصوص قهوه عرب‌هاست که همه مهمانان با آن قهوه می‌نوشند. پذیرایی قهوه از سمت راست مضیف شروع می‌شود و کسی که قهوه تعارف می‌کند فنیان را با دست راست می‌گیرد و مهمان هم باید آن را با دست راست بگیرد و بدون آنکه زمین بگذارد آن را بنوشد. اگر کسی سه بار فنیان  را بدون حرکت به میزبان دهد و سه بار قهوه بنوشد یعنی اینکه برای حل مشکلش به نزد شیخ و یا مالک مضیف آمده و می‌خواهد که او مشکلش را حل کند.

این روزها مضیف بردیه بازدیدکنندگان زیادی دارد. در حقیقت تلاش علی حیدری، پسر کوچک خانواده که به عنوان راهنمای گردشگری فعالیت می‌کند و همچنین مجتبی گهستونی فعال میراث فرهنگی، در معرفی مضیف بردیه سبب شد تا در دی ماه سال گذشته مضیف و مراسم قهوه‌خوری عرب‌ها در فهرست آثار ملی کشور به ثبت برسد. غیر از مضیف بردیه، یک مضیف دیگر نیز در شادگان وجود دارد که توسط شهرداری ساخته شده و چون مالک خصوصی ندارد رونقی هم ندارد.

 
در گزارش تصویری این صفحه توضیحاتی درباره مضیف از زبان رضا حیدری، پسر بزرگ خانواده می‌شنویم.

 به صفحه فیسبوک جدیدآنلاین بپیوندید

ارسال مطلب
- سواری ، 2014/09/23
عالی بود خانم ها هم می تونند بیان مضیف یا مخصوص آقایونه؟!
- یک کاربر، 2014/01/03
باسلام چطورمیشه گزارش صوتی ازاین دیدار روبگیریم؟ ممنون میشم اگه راهنمایی کنید.
__________
جدیدآنلاین: کاربر گرامی. با تشکر از پیام شما، دانلود و یا ارسال گزارش صوتی برای شما ممکن نیست.
- یک کاربر، 2014/01/03
خوب بود.تشکر.اولین باره که با اینجور مراسم ها آشنا می شم.
- یک کاربر، 2013/12/08
عالی بود خسته نباشید. اگه امکان داره آدرس ایمیل محقق رو هم بذارید که بتونیم باهاشون در ارتباط باشیم. باتشکر.
- مریم، 2013/02/17
واقعا جالب بود. ممنون. حاضرم فاصله چند صد کیلومتری را یک روزه طی کنم تا این مکان قشنگ را با چشمان خودم ببینم. خیلی کار خوبی کردید که در مورد آداب قهوه خوردن توضیح دادید. من هم ازجمله کسانی هستم که همه اهالی جنوب ایران را به خاطر مهمان نوازی بی شائبه و بی نظیرشان می پرستم. مهربان بودن درآن شرایط آب و هوایی سخت و روی چشم گذاشتن قدم مهمان خاص جنوبی ها و به ویژه ی خوزستانی های عزیز است که برای همه شان آرزوی سلامتی و شادکامی و بهروزی دارم. حیف که خیلی از قسمت های جنوب ایران مانند بقیه مناطق مرزی به شدت محروم است و مردم به سختی روزگار می گذرانند. ضمنا یاسا جان از کردستان که ازمهمان نوازی عربها تعریف کرداید باید یادآور شوم که شما کردها هم دست کمی از عرب ها ندارید و من بارها شاهد مهربانی بی تکلف و عمیق شماها بوده ام. خدا نگهدار همه مردم ایران.
- یاسا، 2012/10/18
بابا ایول خداوکیلی دنیا باید دست عرب بچرخه اونوقت میشه بهشت همه رسوماتشون عالیه من فقط مهمانوازی رو تو عربها دیدم. کل ایران پیدانمیشه چون همه جای ایران دیدم خیلی خسیسن. من کردستانیم.
- یک کاربر، 2012/07/18
مرسی قشنگ بود
- نکیسا، 2012/07/07
چقدر فرهنگ جالبی بود. اینکه مضیف در ندارد برایم خیلی جالب بود. ممنون
- احمد سواری، 2012/07/07
با تشکر از زحمات و کوشش های بسیار جهت معرفی و شناساندن فرهنگ مردم خوزستان. امیدوارم همیشه بتوانید در راه خدمت به مردم گام بردارید.
- دكت محمد دهقاني، 2012/07/05
بسيار جذاب بود و غني. متشكرم.
- یک کاربر، 2012/07/04
خانم قاسمی دست شما درد نکند. دست مسوولین سایت هم درد نکند که امکان آشنایی با فرهنگ هم وطنان عرب را برای سایر ایرانیان فراهم کرده اند.
- یک کاربر، 2012/07/04
very good job thanks
- یک کاربر، 2012/07/04
وقت بخیر خواستم ببینم امکان ذخیره کردن فایل فلش هست؟ _________________________ جدیدآنلاین: کاربر گرامی شما می توانید با استفاده از "کد نمایش اسلاید در سایت های دیگر" که در زیر فایل فلش قرار گرفته گزارش تصویری را به وب سایت خود پیوند دهید.
- امین، 2012/07/04
فکر کردم فقط شیرازی ها مهمون نوازن.
- یک کاربر، 2012/07/03
وقت بخیر با تشکر از خانم قاسمی. امیدوارم که توانستیم میزبان خوبی باشیم. علی حیدری-- به امید دیداری دوباره.
- یک کاربر، 2012/07/03
كارهاي خانم قاسمي هميشه با موضوعات جالب و ديدني هستند از اين جهت بايد به أيشان تبريك گفت.
- یک کاربر، 2012/07/03
گزارش بسیار خوبی بود. ممنون.
Home | About us | Contact us
Copyright © 2024 JadidOnline.com. All Rights Reserved.
نقل مطالب با ذكر منبع آزاد است. تمام حقوق سايت براى جديدآنلاين محفوظ است.