Jadid Online
جدید آنلاین
درباره ما تماس با ما Contact us About us
جامع‌ترین مسجد ایران
حمیدرضا حسینی

ویدیو

آیا کسانی که ۱۲۰۰ سال پیش سنگ بنای مسجد جامع اصفهان را نهادند، حدس می‌زدند روزی فرا رسد که این مسجد بخشی از میراث فرهنگی بشریت قلمداد شود؟ آیا فکرش را می‌کردند که ۱۰ سلسله حکومتگر ایران مسجد خشتی و ساده آنان را به جایی برسانند که سرآمد همه مساجد ایران شود و برازنده القابی چون موزه و دانشنامه هنر و معماری ایران باشد؟

گفته‌اند آنان مردانی از اعراب قبیله تیم بودند که در قریه "طهران" از توابع اصفهان زندگی می‌کردند. ایشان در محله یهودیه اصفهان مسجدی را بنا نهادند و آن را به سال ۱۵۶ه.ق/۷۷۲م صاحب منبر ساختند. چنین شد که آن مسجد را "مسجد جامع" خواندند؛ زیرا جامعِ محراب و منبر بود.

مسجد قبیله تیم حدود ۳۰ درجه نسبت به قبله انحراف داشت. از این‌رو، به سال ۲۲۶ه.ق/۸۴۰م تخریب شد تا این بار در محدوده‌ای بزرگ‌تر و رو به قبله ساخته شود. این مسجد، هنوز نشان بارزی از معماری ایرانی نداشت بلکه به سبک و سیاق مسجد پیامبر در مدینه، متشکل از شبستان‌های ستون‌دار به هم پیوسته، دورادور یک صحن بود.

وقتی هم که در اوایل سده یازدهم میلادی، سلسله شیعه مذهب و ایرانی نژاد آل بویه قدرت را به دست گرفتند، این ساختار را دگرگون نکردند، بلکه شبستان‌ها را از طرف صحن مسجد گسترش دادند و با ستون‌های آجری منقوش زینت بخشیدند. در واقع، مسجد جامع آل بویه، مسجد دیگری بود که به وسیله "صاحب بن عَبّاد" وزیر دانشمند این سلسله ساخته شد و "مسجد جامع صغیر جورجیر" نام داشت. مسجد جامع قدیمی را نیز "مسجد جامع کبیر عتیق" می‌خواندند.


مهم‌ترین دوره‌های گسترش مسجد جامع اصفهان
 

در اواخر سده یازدهم میلادی، سلجوقیان بر ایران مستولی شدند و اصفهان را به عنوان پایتخت قلمرو بسیار وسیع‌شان که از ماوراء‌النهر تا مدیترانه امتداد داشت، برگزیدند. در این زمان، جامع عتیق اصفهان نه گنجایش جمعیت رو به افزایش این شهر را داشت و نه شکوه آن درخورِ دربار سلجوقیان بود. پس گسترش مسجد در دستور کار قرار گرفت و فصل تازه‌ای در تاریخ آن گشوده شد که در عین حال، دوره‌ای مهم از تکوین الگوی "مسجد ایرانی" بود.

ابتدا به سال ۴۷۳ه.ق/ ۱۰۸۰م "خواجه نظام‌الملک توسی"، وزیر بزرگ سلجوقیان، گنبد جنوبی مسجد را ساخت و شیوه بنای شبستان‌های گنبد دار ایرانی را مرسوم کرد. سپس هشت سال بعد، رقیب سیاسی او، "تاج‌الملک ابوالغنائم شیرازی"، گنبد شمالی مسجد را (البته به عنوان یک مکان تشریفاتی و بدون کارکرد عبادی) بنا نهاد که خود گامی بزرگ برای شکوهمندی هرچه بیشتر مسجد جامع اصفهان بود. در دهه‌های بعد، چهار ایوان در چهار سوی صحن ساخته شد که سرآغازی بود بر الگوی مساجد چهار ایوانی؛ الگویی که از حدود ۹۰۰ سال پیش تا به امروز، معرّف مساجد ایرانی است.    

از این‌جا بود که ساختار مسجد جامع اصفهان قوام و دوام پیدا کرد. آن‌چه در سده‌های بعد و توسط دیگر سلسله‌های حکومتگر به انجام رسید، افزودن پاره‌ای بناها به ساختمان‌های دوره آل بویه و سلجوقی یا مرمت و تزئین بناهای قبلی بود. جالب این که به شهادت کتیبه‌های مسجد و کتاب‌های تاریخی، مردمانی از همه ایران در اعتلای مسجد جامع اصفهان نقش آفریدند. یکی رازی بود و یکی شیرازی؛ یکی اهل خراسان و دیگری اهل اصفهان و مردمانی پرشمار از نواحی دیگر ایران.

مجموعه عکس
مسجد جامع عتیق اصفهان، در سال ۱۳۹۱ توسط سازمان یونسکو در فهرست میراث فرهنگی جهان به ثبت رسید و تحت حمایت‌های بین‌المللی قرار گرفت. 

در ویدئوی این صفحه به دیدار این مسجد می‌رویم و سخنان "سید محمد بهشتی"، رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، را می شنویم که از اهمیت و وجوه امتیاز این مسجد بر سایر مساجد ایران می‌گوید. در آلبوم عکس نیز از میان فضاهای متعدد مسجد، ۲۰ فضای اصلی و پراهمیت را معرفی کرده‌ایم. شرح عکس‌های این بخش به طور عمده مبتنی بر پژوهش‌ها و پی‌گردی‌های "اوژن گالدیری" مرمتگر ایتالیایی است که از اواخر دهه ۱۳۴۰ تا سال ۱۳۵۷ مسؤولیت مرمت مسجد جامع اصفهان را برعهده داشت. همچنین با کلیک روی عکس میانه صفحه می‌توانید مراحل مهم گسترش و تحول مسجد را ببینید.


 به صفحه فیسبوک جدیدآنلاین بپیوندید

ارسال مطلب

نظر شما

در صورت تمایل نام خود را بنویسید
در صورت تمايل نشانى ايميل خود را بنويسيد. نظر شما پس از ويرايش منتشر خواهد شد.
Image CAPTCHA
لطفا كد بالا را وارد كنيد. استفاده از این کد براى جلوگيرى از دريافت ايميل هاى گروهى است.
- یک کاربر، 2015/05/17
سلام و خسته نباشید
ببخشید چطور میشه این ویدئو رو دانلود کرد؟
________________
جدیدآنلاین: با تشکر از پیام شما.
متاسفانه امکان دانلود وجود ندارد.
- همایون، 2015/01/07
مطلب بسیار آموزنده و با ارزشی است. بهتر بود می نوشتید که در ستون سمت چپ، آثاری که به عنوان میراث فرهنگی جهان به ثبت رسیده اند معرفی شده است.
- یک کاربر، 2014/12/29
گزارشي است جامع از مسجد جامع اصفهان و مجموعه اي از تصاوير ديده نواز و گفته هاي دلنشين كه با لحن شاعرانه آقاي بهشتي جنبه هاي گوناگون اين بناي باشكوه را مطرح مي كند. اما كاش آقاي بهشتي زبان شان مي چرخيد كه واضح و نه در لفافه بگويند بر اساس يافته هاي باستان شناسان در محل، مسجد قبل از اسلام يك آتشكده بوده... بنظرم اين هيچ خطري ندارد...در مورد گنبد هم كه خودشان گفته اند. ما چه بخواهيم و چه نخواهيم آثار ايران باستان را همه جا در ايران امروز مي بينيم...به هر حال دست تان درد نكند.
- یک کاربر، 2014/12/27
عجب کار درجه یکی، دست مریزاد!
- یک کاربر، 2014/12/18
چه خوب که کاربر۱۲/۱۲ /۲۰۱۴ هم نظر من را تایید و حمایت کرد. اضافه می کنم بعد از ارسال اظهار نظر، در بالای صفحه، پیام "نظرشما" دیده می شود که به معنای عدم ارسال اظهار نظر است و کاربران باید مثل من این تجربه را بدست بیاورید تا متوجه معنای آن شوند. به این ترتیب به جای ارسال بهتر است بنویسید یا بخت و یاا قبال! این بی توجهی سبب دلسردی کاربران می شود.
- یک کاربر دیگر، 2014/12/12
این قسمت چند مشکل دارد. یکی این که معلوم نیست کدام حروف کد امنیتی بزرگ است و کدام کوچک و توضیح هم نداده اید که رعایت کوچک و بزرگ بودن حروف تأثیری دارد یا نه. دوم این که برای تغییر کد امنیتی آیکون "رفرش" ندارد. سوم این که بعد از ارسال نظر هیچ پیامی مبنی یر این که نظر شما با موفقیت دریافت شد، نمایش داده نمی شود.
- یک کاربر، 2014/12/11
دوستان قسمت اظهارنظر مشكل دارد. من شخصا براي بسياري از كارهاي شما نظرم را مي نويسم اما هربار به مشكل برمي خورم. فكري بكنيد.
____________
جدیدآنلاین: با تشکر از پیام شما،
مشکل شما برای ارسال اظهارنظر چیست؟ لطفا توضیح بدهید.
Home | About us | Contact us
Copyright © 2017 JadidOnline.com. All Rights Reserved.
نقل مطالب با ذكر منبع آزاد است. تمام حقوق سايت براى جديدآنلاين محفوظ است.